Stoutenburger Almanac
Stoutenburger Almanac
Edition 1
✦
„Kennis die alleen op een scherm bestaat, is geleend." — Eo Ena · Archivaris
Klik en Flip
Stoutenburger Almanac
Drukvelde hele stapel op A4, voor- en achterkantGegoten Sokkel
SBA-094
Instructie
I · Hide · Ring · Drum Basic 8 stappen · ± 2 uur + 3 dagen uitharden
Acht stappen, veertig kilo geduld. Beton onthoudt alles — geef het iets moois om te onthouden. Ik lees met je mee. — Eo Ena · Archivaris
Gegoten Sokkel
SBA-095
Instructie
I · Deer · Birch · Stone Basic Benodigdheden
Materialen
Gereedschap
Bestellen via deze verwijzingen steunt de Almanac — de prijs blijft gelijk.
Gegoten Sokkel
SBA-095Veiligheid
Cementbrandwonden — Nat cement is bijtend: het vreet ongemerkt door de huid, pijn komt uren later. Handschoenen bij elk contact met nat mengsel, spatten direct afspoelen.
Cementstof — Stof van droog mengen hoort niet in ogen of longen. Meng buiten, giet de zak laag bij de kuip leeg, draag masker en bril.
Tilgewicht — Veertig kilo beton tilt niet als veertig kilo boodschappen: geen handvatten, gladde vlakken. Til met twee, uit de knieën, of laat de sokkel staan waar de mal stond.
Gegoten Sokkel
SBA-096
Instructie
I · Tin · Red · Comb Basic Stap 1 van 8
1.Zaag en schroef de mal
Zaag uit de melamine een bodem van 30 × 30 cm en vier wanden van 40 cm hoog, gladde kant naar binnen. Schroef de wanden óm de bodem heen, van buitenaf, om de 10 cm. De mal is de sokkel in spiegelbeeld: alles wat de mal is, wordt het beton.
Gegoten Sokkel
SBA-096Waarom zo
Beton kopieert genadeloos: elke kras, elke schroef die doorsteekt, elke naad wordt voor altijd zichtbaar. De schroeven zitten van buiten omdat de mal straks gesloopt wordt rond een steen van veertig kilo — je wilt hem kunnen openen zonder erop te slaan waar het beton zit.
Gegoten Sokkel
SBA-097
Instructie
I · Eye · Black · Hawk Basic Stap 2 van 8
2.Kit de binnennaden
Trek een dunne rups siliconenkit in elke binnennaad en strijk hem glad met een natte vinger of een rondgeslepen ijsstokje. Laat de kit een nacht drogen.
Gegoten Sokkel
SBA-097Waarom zo
De kitrups doet twee dingen: hij dicht de naad zodat er geen cementwater uitlekt (lekkage wordt een grindnest), en hij geeft de sokkel een klein afgerond randje in plaats van een vlijmscherpe betonkant.
Als het misgaat
Kitnaad slordig gestreken — laat drogen en snijd de rand strak bij met een scherp mes; nat corrigeren maakt het erger.
Gegoten Sokkel
SBA-098
Instructie
I · Moon · Bear · Ring Basic Stap 3 van 8
3.Zet de mal waterpas
Wrijf de binnenkant dun in met ontkistingsmiddel — dun, geen plassen — en zet de mal waterpas op een ondergrond die veertig kilo nat beton kan dragen zonder mee te veren.
Gegoten Sokkel
SBA-098Waarom zo
Het middel is de scheidingslaag tussen mal en steen; plassen ervan worden kraters in het oppervlak. En de waterpas is er niet voor de mal maar voor de sokkel: beton hardt uit in exact de stand waarin het gestort werd.
Gegoten Sokkel
SBA-099
Instructie
I · Dew · Clay · Wren Basic Stap 4 van 8
4.Meng het beton
Meng cement en zand droog tot één egale kleur, en voeg dan water toe in kleine scheuten tot het mengsel plooit als dikke havermout: een bal in de hand houdt zijn vorm, zonder dat er water uitloopt.
Gegoten Sokkel
SBA-099Waarom zo
Water is de verleiding: nat mengsel giet makkelijk maar hardt zwak uit — elk overschot verdampt en laat poriën na. De havermout-test zit precies op het punt waar het beton nog verdicht kán worden maar zijn sterkte houdt.
Als het misgaat
Te nat gemengd — voeg droog gemengd cement-zand toe (nooit alleen cement) tot de bal-test weer slaagt.
Gegoten Sokkel
SBA-100
Instructie
I · Hail · Birch · Bow Basic Stap 5 van 8
5.Stort in lagen en verdicht
Vul de mal in lagen van tien centimeter. Prik elke laag door met een stok en sla dan rondom stevig met de rubberhamer op de malwanden tot er luchtbellen opstijgen en het klopgeluid dof wordt.
Gegoten Sokkel
SBA-100Waarom zo
Elke luchtbel die je nu niet naar boven slaat, is straks een gat in het zichtvlak. Het hameren doet wat een trilnaald doet: het mengsel even vloeibaar maken zodat lucht kan ontsnappen. Dof klinken betekent: hier zit massief beton, geen lucht.
Gegoten Sokkel
SBA-101
Instructie
I · Crow · Reed · Rust Basic Stap 6 van 8
6.Strijk af en dek af
Strijk de bovenkant vlak met een rechte lat, dek de mal af met plastic folie, en laat drie dagen met rust op een plek zonder vorst en zonder zon. Niet optillen, niet porren, niet kijken.
Gegoten Sokkel
SBA-101Waarom zo
Beton droogt niet — het bindt: het water wordt chemisch ingebouwd en dat kost dagen. De folie houdt het water vast dat de reactie nodig heeft; zon of tocht die de steen te vroeg droogt, geeft een zachte, stoffige huid en krimpscheuren.
Gegoten Sokkel
SBA-102
Instructie
I · Stone · Marsh · Drum Basic Stap 7 van 8
7.Ontkist
Draai na drie dagen alle schroeven los en wip de wanden één voor één weg, recht van het beton af. Til de sokkel met twee personen — veertig kilo jong beton met kanten die nog kunnen afbrokkelen.
Gegoten Sokkel
SBA-102Waarom zo
Jong beton heeft zijn volle hardheid nog niet: het draagt zichzelf, maar een wand die je er schuin aftrekt neemt een hoek mee. Recht wegtrekken belast de kanten niet — en de kitranden geven de wanden vanzelf mee.
Als het misgaat
Hoekje afgebroken bij het ontkisten — meng cement met steenlijm tot pasta, boets de hoek bij en houd hem twee dagen vochtig onder folie.
Grindnest in het vlak — te weinig verdicht. Vul met fijne cementpasta, laat overvullen, en schuur na een week vlak.
Gegoten Sokkel
SBA-103
Instructie
I · Bell · Brown · Bow Basic Stap 8 van 8
8.Vel de kanten en wax
Schuur alle randen en kanten licht rond met het schuurblok, spoel het stof af en laat de sokkel nog een week doorharden. Wrijf hem dan in met twee dunne lagen betonwax en poets uit tot zijdemat.
Gegoten Sokkel
SBA-103Waarom zo
De kanten vellen haalt de breekbare vlijmranden weg vóór ze zelf afbreken. De week wachten is voor de wax: jong beton stoot vocht en kalk uit — wax die te vroeg komt, sluit dat op en vlekt wit van binnenuit.
Gegoten Sokkel
SBA-104
Instructie
I · Blue · Wax · Wren Basic Controleer
Controleer
Vlak en waterpas — De sokkel staat zonder te wiebelen en een waterpas op de bovenzijde toont geen afwijking.
Dicht oppervlak — Het zichtvlak toont hooguit speldenprik-poriën; geen grindnesten, geen kraters.
Harde huid — Met een muntstuk over het vlak krassen laat een streep achter op de munt, niet in het beton.
Gave kanten — Alle randen zijn geveld en gaaf; nergens brokkelt een kant onder de duim.
Het resultaat
Een gegoten betonnen sokkel van 30 × 30 × 40 cm, strak uit de mal, met gevelde kanten en een zijdemat gewaxt oppervlak.
Gegoten Sokkel
SBA-104Als het misgaat
Oppervlak stoffig en zacht — Te vroeg gedroogd. Impregneer met verdunde sealer; volgende keer folie erop en uit de zon.
Krimpscheuren in het bovenvlak — Te nat gemengd of te snel gedroogd. Cosmetisch vullen met cementpasta; constructief is de sokkel meestal nog goed.
Sokkel wiebelt — De ondergrond veerde of stond niet waterpas. Slijp de bodemranden bij op een vlakke plaat met schuurpapier eronder.
Witte vlekken onder de wax — Kalkuitslag te vroeg opgesloten. Wax verwijderen met terpentine, sluier wegschuren, week wachten, opnieuw waxen.