Stoutenburger Almanac
Stoutenburger Almanac
Edition 1
✦
„Kennis die alleen op een scherm bestaat, is geleend." — Eo Ena · Archivaris
Klik en Flip
Stoutenburger Almanac
Drukvelde hele stapel op A4, voor- en achterkantStalen Teckel
SBA-054
Instructie
I · Moon · Trout · Ring Skilled 12 stappen · ± 3 uur
Twaalf stappen, één eigenwijze hond. Neem de tijd, werk op volgorde — ik lees met je mee. — Eo Ena · Archivaris
Stalen Teckel
SBA-055
Instructie
I · Arch · Night · Mead Skilled Benodigdheden
Materialen
Gereedschap
Handig, niet nodig
Bestellen via deze verwijzingen steunt de Almanac — de prijs blijft gelijk.
Stalen Teckel
SBA-055Veiligheid
Lasogen — Kijk nooit zonder laskap naar de boog, ook geen seconde. Lasogen voel je pas uren later. Scherm ook omstanders af.
Brandwonden — Alles wat je last of slijpt blijft minutenlang heet, ook als het er koud uitziet. Pak werk alleen met handschoenen of een tang.
Lasrook — Las in geventileerde ruimte of buiten. Lasrook van elektroden hoort niet in je longen; houd je hoofd uit de pluim.
Slijpvonken — Vonkenregen ontsteekt olie, doeken en zaagsel meters verderop. Ruim de werkplek, draag een bril óók over de lasbril-momenten heen.
Scherpe randen — Vers geslepen staal snijdt als een mes. Ontbraam elk stuk direct na het slijpen, niet pas aan het eind.
Stalen Teckel
SBA-056
Instructie
I · Frost · Ridge · Bell Skilled Stap 1 van 12
1.Teken de hond op ware grootte
Teken het zijaanzicht van de teckel op ware grootte op een stuk karton of plaatwerk: romp ± 22 cm, poten ± 7 cm, staart ± 8 cm omhoog. Dit is je mal — elk onderdeel leg je er straks op om lengte en hoek te controleren.
Stalen Teckel
SBA-056Waarom zo
Een mal maakt meten tijdens het werk overbodig: je legt een onderdeel op de tekening en ziet meteen of het klopt. Een fout op karton kost een gum; dezelfde fout in staal kost een werkstuk.
Stalen Teckel
SBA-057
Instructie
I · Bone · Storm · Dew Skilled Stap 2 van 12
2.Kort het staal af
Slijp uit het Ø 12-rondstaal de romp, vier gelijke poten en de staart, steeds een halve centimeter ruim. Leg elk stuk op de tekening. Vier exact gelijke poten zijn belangrijker dan de juiste lengte — ongelijke poten geven een wiebelende hond.
Stalen Teckel
SBA-057Waarom zo
De halve centimeter marge is je slijpvoorraad: te lang kun je altijd inkorten, te kort is definitief. En vier gelijke poten wegen zwaarder dan de maat op de tekening — de hond merkt geen centimeter hoogte, wel een millimeter verschil tussen zijn poten.
Als het misgaat
Poten toch ongelijk — leg alle vier naast elkaar in de bankschroef en slijp ze in één keer op dezelfde lengte.
Stalen Teckel
SBA-058
Instructie
I · Shore · Trail · Nail Skilled Stap 3 van 12
3.Richt de romp en de staart
Klem de romp in de bankschroef en buig de staart in een flauwe boog omhoog. Werk koud en in kleine slagen; controleer na elke slag op de tekening. De staart fier omhoog is het karakter van het beest — te ver doorgebogen oogt hij bang.
Stalen Teckel
SBA-058Waarom zo
Staal heeft geheugen: elke buiging verstevigt het metaal ter plekke (koudverharding). Wie te ver buigt en terugbuigt, maakt de staart op dat punt bros. Kleine slagen en vaak kijken is sneller dan één keer te veel.
Stalen Teckel
SBA-059
Instructie
I · Fist · Frost · Brook Skilled Stap 4 van 12
4.Poten uitlijnen en hechten
Zet de vier poten haaks onder de romp in de bankschroef. Hecht elke poot met twee puntlassen en controleer of de teckel vlak staat vóór je doorlast.
Stalen Teckel
SBA-059Waarom zo
Staal krimpt als het afkoelt. Een poot die je meteen doorlast, trekt tijdens het afkoelen een paar graden scheef — en staal vergeeft dat niet. Hechtlassen zetten de geometrie vast met een minimum aan warmte.
Pas wanneer alle vier de poten staan en de teckel vlak op de werkbank rust, geef je de naden hun volle las. De krimp werkt dan symmetrisch en de hond blijft staan.
Als het misgaat
Poot toch scheef vastgelast — slijp de hechtlas los met de haakse slijper, richt de poot opnieuw en hecht opnieuw. Daarom hechten we eerst.
De teckel wiebelt — vind de langste poot met een velletje papier onder elke poot; kort hem een halve millimeter in of vijl het contactvlak vlak.
Las brandt door het staal — lager ampèrage en een kortere boog. Oefen de instelling eerst op een stuk restmateriaal, niet op de hond.
Stalen Teckel
SBA-060
Instructie
I · Fire · Fire · Plum Skilled Stap 5 van 12
5.Stel vlak en las door
Zet de gehechte hond op een vlakke plaat. Wiebelt hij, tik de lange poot bij of slijp de hechtlas los en zet opnieuw. Staat alles vlak, las dan elke poot rondom door met één rustige, gesloten rups. Werk kruislings — eerst linksvoor, dan rechtsachter — zodat de krimp symmetrisch werkt.
Stalen Teckel
SBA-060Waarom zo
Kruislings lassen is krimpbeheersing: elke las trekt de constructie een fractie naar zich toe. Door de volgorde te spreiden heffen de trekkrachten elkaar op, in plaats van zich aan één kant op te stapelen.
Als het misgaat
De hond wiebelt na het doorlassen — de krimp heeft een poot getrokken. Leg de lange poot op de rand van het aambeeld en tik hem koud bij; bij meer dan een paar millimeter: las lossnijden en opnieuw.
Las hecht niet of spat hevig — roest of walshuid op het contactvlak. Slijp beide delen blank, controleer de elektrode op vocht en verhoog de stroom licht.
Stalen Teckel
SBA-061
Instructie
I · Fist · Copper · Fire Skilled Stap 6 van 12
6.Vorm de kop en de snuit
Slijp uit het Ø 20-rondstaal een kop van ± 5 cm en een snuit van ± 3 cm. Slijp het snuiteinde licht rond en vel de snijkanten af. Houd de stukken tegen de tekening: de snuit van een teckel is lang — bezuinig er niet op.
Stalen Teckel
SBA-061Waarom zo
De verhoudingen maken het beest: een teckel is romp en snuit. Een te korte snuit maakt van de hond een willekeurig viervoetig ding. Het dikkere rondstaal geeft de kop visueel gewicht tegenover de lange, dunne romp.
Stalen Teckel
SBA-062
Instructie
I · Wren · Ring · Key Skilled Stap 7 van 12
7.Monteer de kop
Hecht de snuit aan de kop en de kop aan de romp, iets geheven — de hond kijkt net omhoog. Controleer het profiel tegen de tekening vanaf twee kanten vóór je doorlast: een scheve kop zie je pas als het te laat is.
Stalen Teckel
SBA-062Waarom zo
Eén oog bedriegt: recht van voren lijkt elke kop recht. Pas het tweede gezichtspunt — van opzij én van boven — verraadt of kop en romp één lijn vormen. Daarom eerst hechten, dan van twee kanten kijken, dán pas doorlassen.
Als het misgaat
Kop staat scheef na het doorlassen — slijp de las aan de open zijde iets in, warm de naad plaatselijk en druk de kop recht; vul de las daarna opnieuw.
Stalen Teckel
SBA-063
Instructie
I · Reed · Hide · Star Skilled Stap 8 van 12
8.Knip en vorm de oren
Knip of slijp twee druppelvormige oren van ± 4 × 2,5 cm uit het plaatstaal. Vel de randen af en buig elk oor over de rand van de bankschroef licht hol. Teckeloren hangen — vlakke plaatjes ogen als vleugels.
Stalen Teckel
SBA-063Waarom zo
De holle buiging vangt licht en schaduw — dat maakt van een plat plaatje een oor dat hangt. Het is hetzelfde principe als bij de staart: karakter zit niet in het materiaal maar in de kromming.
Stalen Teckel
SBA-064
Instructie
I · Bread · Glen · Clay Skilled Stap 9 van 12
9.Hecht de oren en de staart
Hecht elk oor met één puntlas boven aan de kop, hangend langs de wang, en las dan vast met twee korte rupsjes. Las de staartverbinding rondom dicht. Dun plaatwerk brandt snel door: lage stroom, korte lassen, tussendoor laten koelen.
Stalen Teckel
SBA-064Waarom zo
Drie millimeter plaat houdt veel minder warmte vast dan massief rondstaal: dezelfde boog die de romp nauwelijks opwarmt, brandt door een oor heen. Lage stroom en korte lassen geven het plaatwerk tijd om zijn warmte kwijt te raken.
Als het misgaat
Gat in het plaatwerk gebrand — stroom te hoog of te lang gebleven. Laat afkoelen, vul het gat met korte puntlassen laag over laag, en slijp vlak.
Stalen Teckel
SBA-065
Instructie
I · Reed · Brook · Night Skilled Stap 10 van 12
10.Werk de lassen bij
Slijp spatten en te dikke lassen bij met de afbraamschijf, maar slijp geen lassen wég — een zichtbare, nette rups hoort bij een gelast beest. Verwijder de slak van elke las met de bikhamer voordat je slijpt.
Stalen Teckel
SBA-065Waarom zo
Een las is een verbinding, geen schoonheidsfout: wie hem vlak slijpt, slijpt ook zijn sterkte weg. De rups laten staan is dus geen luiheid maar constructie-eerlijkheid — het beest mag laten zien hoe het gemaakt is.
Stalen Teckel
SBA-066
Instructie
I · Trail · Key · Ridge Skilled Stap 11 van 12
11.Ontbraam en borstel schoon
Ga alle randen en punten langs: snuit, oorranden, pootuiteinden, staartpunt. Vel elke scherpe kant af. Borstel daarna de hele hond schoon met de staalborstel tot het staal egaal grijs glanst — walshuid en aanslag houden olie tegen.
Stalen Teckel
SBA-066Waarom zo
De borstel doet twee dingen tegelijk: hij haalt de walshuid weg die olie tegenhoudt, én hij laat zien waar je nog bramen zit — schoon staal verraadt elke ruwe plek. Afwerking is inspectie.
Stalen Teckel
SBA-067
Instructie
I · Mead · Frost · Night Skilled Stap 12 van 12
12.Olie de hond in
Wrijf de teckel in met een dunne, gelijkmatige film lijnolie of machineolie en veeg het overschot af. Herhaal na een week. Blank staal roest binnen dagen; een geoliede hond gaat generaties mee — binnen, of beschut buiten.
Stalen Teckel
SBA-067Waarom zo
Olie werkt niet als laag maar als film: hij vult de poriën van het staal en sluit vocht buiten. Een dikke laag druipt en vangt stof; twee dunne films, een week na elkaar, beschermen beter dan één dikke.
Als het misgaat
Roestvlekken na een week — de olie dekt niet of het staal was niet schoon. Borstel de vlekken weg, ontvet en olie opnieuw, nu in twee dunne lagen.
Stalen Teckel
SBA-068
Instructie
I · Brown · Blue · Fog Skilled Controleer
Controleer
Vlak — De teckel staat op alle vier de poten zonder te wiebelen, ook op een gladde plaat.
Gesloten lassen — Elke verbinding is rondom dichtgelast; nergens een spleet waar vocht in kan trekken.
Geen bramen — Je kunt met blote handen langs snuit, oren, poten en staart strijken zonder te haken.
Roestwering — Het oppervlak toont een gelijkmatige, doffe glans; een druppel water parelt op in plaats van uit te vloeien.
Het resultaat
Een gelaste stalen teckel van ± 30 cm, vlak op zijn vier poten, ontbraamd en geolied tegen roest.
Stalen Teckel
SBA-068Als het misgaat
Poot toch scheef vastgelast — Slijp de hechtlas los met de doorslijpschijf, richt de poot opnieuw en hecht weer. Nooit koud trekken aan een doorgelaste verbinding: het staal scheurt naast de las.
Gat in het plaatwerk gebrand — Stroom te hoog of te lang gebleven. Laat afkoelen, vul het gat met korte puntlassen laag over laag, en slijp vlak.
Las hecht niet of spat hevig — Roest of walshuid op het contactvlak. Slijp beide delen blank, controleer de elektrode op vocht en verhoog de stroom licht.
De hond wiebelt na het doorlassen — De krimp heeft een poot getrokken. Leg de lange poot op de rand van het aambeeld en tik hem koud bij; bij meer dan een paar millimeter: las lossnijden en opnieuw.
Roestvlekken na een week — De olie dekt niet of het staal was niet schoon. Borstel de vlekken weg, ontvet en olie opnieuw, nu in twee dunne lagen.